Kodeks Cywilny Stanu San Andreas

TYTUŁ I — Postanowienia ogólne

Rozdział 1: Zakres stosowania kodeksu

Sekcja 1.

• Kodeks cywilny Stanu San Andreas reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi, a osobami prawnymi oraz innymi jednostkami, którym przepisy prawa stanowego lub federalnego przyznają zdolność prawną. Obejmuje on w szczególności sprawy związane z prawami majątkowymi i niemajątkowymi, zobowiązaniami, rodziną, opieką oraz dziedziczeniem.

Sekcja 2.

• Kodeks cywilny podlega Konstytucji Stanowej Stanu San Andreas, Federalnemu Kodeksowi Stanów Zjednoczonych oraz Konstytucji Stanów Zjednoczonych Ameryki. W przypadku sprzeczności pomiędzy przepisami niniejszego kodeksu a aktami prawnymi wyższego rzędu, stosuje się te drugie.

Sekcja 3.

• Podmiotami prawa cywilnego są osoby fizyczne, osoby prawne, a także inne jednostki organizacyjne, którym przepisy prawa przyznają zdolność prawną. Kodeks może również przewidywać szczególne kategorie podmiotów uprawnionych do działania w określonych sprawach cywilnych.

Sekcja 4.

• Przepisy kodeksu stosuje się bezpośrednio, z uwzględnieniem zasad dobrej wiary, uczciwości i społecznego współżycia. W przypadku braku uregulowań należy odpowiednio stosować inne akty prawne obowiązujące w stanie San Andreas, a także ogólne zasady prawa cywilnego i utrwalone zwyczaje.

Rozdział 2: Definicje ogólne

Sekcja 5.

• Osoba fizyczna – każdy człowiek posiadający zdolność prawną i zdolność do czynności cywilnoprawnych, chyba że przepis stanowi inaczej.

• Osoba prawna – jednostka organizacyjna utworzona na podstawie przepisów prawa, której przyznano zdolność prawną, w tym spółki, organizacje społeczne, fundacje oraz instytucje publiczne.

• Jednostka organizacyjna – podmiot, który mimo braku osobowości prawnej, na podstawie przepisów lub orzeczenia sądu, może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania.

• Zdolność prawna – zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków cywilnych od momentu urodzenia.

• Zdolność do czynności prawnych – zdolność do samodzielnego dokonywania czynności cywilnoprawnych, która może być pełna, ograniczona lub wyłączona zgodnie z przepisami prawa.

• Kodeks – niniejszy Kodeks Cywilny Stanu San Andreas.

Sekcja 6.

• State Supreme Court (skrót: SSC),

• State Court (skrót: SC),

• County Court (skrót: CC)

• W przypadkach, w których kontekst wyraźnie wskazuje na konkretny sąd, dopuszcza się używanie wyżej wymienionych skrótów zamiast pełnej nazwy.

Rozdział 3: Zasady wykładni prawa cywilnego

Sekcja 7.

• Każdy człowiek nabywa zdolność prawną z chwilą urodzenia i posiada ją aż do śmierci.

• Osoba fizyczna może być stroną stosunku cywilnoprawnego, o ile przepisy nie stanowią inaczej.

Sekcja 8.

• Pełną zdolność do czynności cywilnoprawnych posiada każda osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat i nie została ubezwłasnowolniona całkowicie.

• Osoby ograniczone w zdolności do czynności cywilnoprawnych mogą dokonywać tylko niektórych czynności prawnych, zgodnie z przepisami prawa.

• Osoby nieposiadające zdolności do czynności cywilnoprawnych nie mogą samodzielnie dokonywać czynności cywilnoprawnych, chyba że przepisy przewidują wyjątek.

Sekcja 9.

• Osoba prawna działa poprzez swoje organy określone w ustawie lub w wewnętrznych aktach prawnych, zgodnie z zasadami reprezentacji.

• Jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może być stroną stosunku cywilnoprawnego, jeżeli posiada zdolność prawną przyznaną przez przepisy szczególne.

TYTUŁ II — Osoby fizyczne i prawne

Rozdział 1: Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych

Sekcja 10.

• Zdolność prawną posiada każdy człowiek od chwili urodzenia aż do śmierci.

• Dziecko poczęte, lecz jeszcze nienarodzone, może być uznane za posiadające zdolność prawną, jeżeli urodzi się żywe.

Sekcja 11.

• Pełną zdolność do czynności cywilnoprawnych posiada osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat i nie została ubezwłasnowolniona.

• Ograniczoną zdolność do czynności cywilnoprawnych posiada osoba fizyczna, która ukończyła 13 lat, ale nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.

• Osoby, które nie ukończyły 13 lat albo zostały całkowicie ubezwłasnowolnione, nie posiadają zdolności do czynności cywilnoprawnych.

Sekcja 12.

• Osoba fizyczna może zostać ubezwłasnowolniona całkowicie lub częściowo, jeśli z powodu zaburzeń psychicznych, uzależnień lub innych istotnych przyczyn nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.

• O ubezwłasnowolnieniu orzeka sąd z uwzględnieniem opinii biegłych i dobra osoby, której postępowanie dotyczy.

Sekcja 13.

• Osoba prawna nabywa zdolność prawną z chwilą wpisu do odpowiedniego rejestru, chyba że przepisy stanowią inaczej.

• Osoba prawna działa przez swoje organy w granicach prawa, statutu lub aktu założycielskiego.

Rozdział 2: Miejsce zamieszkania i przynależność

Sekcja 14.

• Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.

• Osoba fizyczna może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Sekcja 15.

• Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką lub kuratelą jest miejsce zamieszkania jej opiekuna albo kuratora.

• W przypadku osób pozostających pod władzą rodzicielską, ich miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania rodziców lub tego z rodziców, pod którego opieką pozostają.

Sekcja 16.

• Siedzibą osoby prawnej jest miejscowość wskazana w jej akcie urodzenia, statucie lub innym właściwym dokumencie.

• Jeżeli brak jest takiego wskazania, siedzibę osoby prawnej ustala się według miejsca sprawowania jej głównego zawodu.

Sekcja 17.

• Osoba fizyczna zamieszkująca na terytorium stanu San Andreas, mająca tam centrum interesów życiowych, uznawana jest za mieszkańca tego stanu.

• Przynależność do stanu nie wyklucza posiadania obywatelstwa federalnego.

Rozdział 3: Przedsiębiorcy i organizacje społeczne

Sekcja 18.

• Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność gospodarczą w imieniu własnym i na własny rachunek.

• Działalność gospodarcza obejmuje każdą działalność zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, niezależnie od jej przedmiotu.

Sekcja 19.

• Organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia mogą prowadzić działalność gospodarczą, jeżeli jest to zgodne z ich statutem i służy realizacji celów statutowych.

• Dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez organizację społeczną może być przeznaczony wyłącznie na realizację celów określonych w statucie.

Sekcja 20.

• Przedsiębiorca ma obowiązek działać zgodnie z przepisami prawa, zasadami uczciwości obrotu oraz rzetelności w relacjach z klientami, kontrahentami i urzędami.

• Przedsiębiorca jest zobowiązany do ujawniania swojej działalności w odpowiednich rejestrach publicznych, chyba że przepisy stanowią inaczej.

Sekcja 21.

• Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że szkoda wynikła z przyczyn niezależnych od niego.

• Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą odpowiada całym swoim majątkiem, o ile nie prowadzi działalności w formie ograniczającej odpowiedzialność.

Sekcja 22.

• Każdy przedsiębiorca działający na terytorium stanu San Andreas zobowiązany jest do zgłoszenia działalności do Rejestru Działalności Gospodarczej, chyba że przepisy stanowią inaczej.

• Rejestracji należy dokonać przed rozpoczęciem działalności, a wszelkie zmiany danych powinny być niezwłocznie zgłaszane.

Sekcja 23.

• Rejestr Działalności Gospodarczej prowadzony jest przez odpowiedni organ administracji, działający w ramach DOJ’u.

• W przypadkach określonych przepisami szczególnymi, działalność może wymagać wpisu do dodatkowych rejestrów specjalistycznych.

Sekcja 24.

• Rejestr Działalności Gospodarczej jest jawny. Każdy ma prawo do wglądu do danych przedsiębiorców wpisanych do rejestru.

• Dane rejestrowe mogą być udostępniane drogą elektroniczną lub w formie papierowej, zgodnie z zasadami określonymi przez organ prowadzący.

TYTUŁ III — Prawo rodzinne

Rozdział 1: Małżeństwo i jego skutki prawne

Sekcja 25.

• Małżeństwo zostaje zawarte poprzez zgodne oświadczenie dwóch osób złożone wobec urzędnika stanu cywilnego, zgodnie z przepisami prawa stanowego.

• Małżeństwo może zostać zawarte wyłącznie przez osoby pełnoletnie posiadające pełną zdolność do czynności prawnych.

Sekcja 26.

• zostało zawarte pod przymusem,

• jeden z małżonków był w tym czasie już w związku małżeńskim,

• oświadczenie o zawarciu małżeństwa zostało złożone przez osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych.

• W przypadku wątpliwości co do ważności małżeństwa, orzeka sąd właściwy dla spraw rodzinnych.

Sekcja 27.

• Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa obejmująca mienie nabyte w trakcie trwania małżeństwa, chyba że małżonkowie postanowili inaczej w umowie majątkowej.

• Małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, lojalności i wspólnego działania na rzecz dobra rodziny.

Sekcja 28.

• zachować dotychczasowe nazwisko,

• przyjąć nazwisko drugiego małżonka,

• połączyć nazwiska w sposób uzgodniony.

• Zmiana nazwiska nie wpływa na zdolność prawną ani odpowiedzialność prawną małżonka.

Rozdział 2: Separacja i rozwód

Sekcja 29.

• Separacja może zostać orzeczona przez sąd na wniosek jednego lub obojga małżonków, jeśli doszło do trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego.

• ustaje obowiązek wspólnego pożycia,

• wspólność majątkowa ulega zawieszeniu,

• strony mogą dochodzić alimentów na zasadach ogólnych.

Sekcja 30.

• Rozwód orzeka sąd na żądanie jednego z małżonków, jeżeli nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego.

• winie w rozpadzie małżeństwa, jeśli strona tego żąda,

• sposobie podziału majątku wspólnego,

• obowiązkach alimentacyjnych,

• władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi.

Sekcja 31.

• Z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego ustaje małżeństwo, a strony przestają być względem siebie małżonkami w rozumieniu prawa.

• Były małżonek może powrócić do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa na podstawie oświadczenia złożonego w ciągu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku.

Rozdział 3: Władza rodzicielska i opieka nad dziećmi

Sekcja 32.

• Oboje rodzice mają równe prawa i obowiązki wobec dziecka, chyba że sąd postanowi inaczej w interesie dziecka.

• obowiązek i prawo do wychowania dziecka,

• zarząd jego majątkiem,

• reprezentowanie dziecka w sprawach prawnych i faktycznych.

Sekcja 33.

• Sąd może ograniczyć lub pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej, jeżeli jej wykonywanie zagraża dobru dziecka.

• rażącego zaniedbywania obowiązków,

• stosowania przemocy wobec dziecka,

• trwałej niezdolności do jej wykonywania.

Sekcja 34.

• W przypadku rozwodu lub separacji, sąd orzeka o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i miejscu zamieszkania dziecka.

• Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców, ograniczając prawa drugiego, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

Sekcja 35.

• Uznanie ojcostwa następuje przez dobrowolne oświadczenie mężczyzny, że jest ojcem dziecka, potwierdzone przez matkę i zatwierdzone przez sąd lub urząd stanu cywilnego.

• W przypadku braku dobrowolnego uznania ojcostwa, pochodzenie dziecka może zostać ustalone na drodze sądowej.

Rozdział 4: Alimenty i obowiązki rodzinne

Sekcja 36.

• Obowiązek alimentacyjny spoczywa na krewnych w linii prostej oraz małżonkach, a jego zakres zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego i możliwości majątkowych zobowiązanego.

• środki utrzymania,

• środki wychowania, jeśli uprawniony tego wymaga.

Sekcja 37.

• Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, chyba że dochody dziecka są wystarczające do pokrycia jego potrzeb.

• Obowiązek alimentacyjny nie ustaje automatycznie po osiągnięciu przez dziecko pełnoletniości.

Sekcja 38.

• Po rozwodzie lub separacji sąd może przyznać alimenty jednemu z małżonków, jeżeli znajduje się on w niedostatku lub jeśli rozwód został orzeczony z wyłącznej winy drugiej strony.

• Obowiązek ten może być ograniczony czasowo lub trwać do momentu zawarcia nowego związku małżeńskiego przez uprawnionego.

Sekcja 39.

• wypłatę świadczeń pieniężnych,

• dostarczanie żywności, odzieży, leków lub innych niezbędnych dóbr,

• osobiste starania o wychowanie i opiekę.

• W razie niewykonywania obowiązku alimentacyjnego, uprawniony może dochodzić roszczeń przed sądem.

TYTUŁ IV — Prawo rzeczowe

Rozdział 1: Własność i jej ochrona

Sekcja 40.

• Prawo własności to prawo do korzystania z rzeczy, rozporządzania nią oraz czerpania z niej pożytków, w granicach przewidzianych przez prawo.

• Właściciel może czynić z rzeczą wszystko, co nie jest zakazane przez przepisy lub nie narusza praw osób trzecich.

Sekcja 41.

• Właściciel ma prawo do ochrony swojego prawa przed osobami trzecimi, które naruszają jego posiadanie lub korzystają z rzeczy bez podstawy prawnej.

• zwrotu rzeczy,

• zaniechania naruszeń,

• naprawienia szkody powstałej w wyniku bezprawnych działań.

Sekcja 42.

• umowę,

• zasiedzenie,

• dziedziczenie,

• orzeczenie sądu lub decyzję administracyjną.

• zbycie rzeczy,

• porzucenie rzeczy,

• wywłaszczenie zgodnie z przepisami prawa.

Sekcja 43.

• Wspólność majątkowa powstaje z mocy prawa między małżonkami lub na mocy umowy pomiędzy osobami fizycznymi lub prawnymi.

• Każdy ze współwłaścicieli ma prawo do współposiadania rzeczy wspólnej i współdecydowania o jej losie, chyba że umowa stanowi inaczej.

Rozdział 2: Posiadanie i użytkowanie

Sekcja 44.

• Posiadaniem jest faktyczne władztwo nad rzeczą wykonywane we własnym imieniu lub w imieniu innej osoby.

• posiadaczem samoistnym – działającym jak właściciel,

• posiadaczem zależnym – korzystającym z rzeczy na podstawie umowy lub innego stosunku prawnego.

Sekcja 45.

• Posiadacz ma prawo do ochrony swojego posiadania przed bezprawnym naruszeniem, nawet jeśli nie jest właścicielem rzeczy.

• W razie sporu, sąd bada wyłącznie stan posiadania, a nie prawo własności.

Sekcja 46.

• Użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym, polegającym na korzystaniu z cudzej rzeczy i pobieraniu z niej pożytków w zakresie określonym przez umowę, przepis prawa lub orzeczenie sądu.

• zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym,

• ponoszenia zwykłych kosztów utrzymania rzeczy,

• zwrotu rzeczy po ustaniu użytkowania.

Rozdział 3: Nieruchomości i rzeczy ruchome

Sekcja 47.

• grunty (działki),

• budynki trwale związane z gruntem,

• części budynków, jeżeli na mocy odrębnych przepisów stanowią odrębny przedmiot własności.

• Nabycie własności nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Sekcja 48.

• Rzeczami ruchomymi są wszystkie rzeczy materialne, które nie są nieruchomościami, w szczególności: pojazdy, przedmioty codziennego użytku, maszyny.

• Własność rzeczy ruchomej może być przeniesiona przez zwykłe wydanie rzeczy, chyba że przepisy lub umowa wymagają formy szczególnej.

Sekcja 49.

• Przeniesienie własności nieruchomości lub rzeczy ruchomej następuje na podstawie ważnej umowy oraz – w przypadku nieruchomości – dokonania odpowiedniego wpisu do rejestru publicznego, jeżeli taki wpis jest wymagany.

• W przypadku rzeczy ruchomych, posiadacz uznawany jest za właściciela, dopóki nie zostanie udowodnione inaczej.

Rozdział 4: Zasady współwłasności

Sekcja 50.

• Współwłasność polega na tym, że dana rzecz należy jednocześnie do dwóch lub więcej osób.

• Każdy współwłaściciel ma udział wyrażony ułamkiem i może korzystać z rzeczy wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem oraz w sposób nienaruszający praw pozostałych współwłaścicieli.

Sekcja 51.

• Czynności zwykłego zarządu mogą być podejmowane przez każdego współwłaściciela samodzielnie.

• Do czynności przekraczających zwykły zarząd – takich jak sprzedaż rzeczy, ustanowienie hipoteki czy gruntowna przebudowa – wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.

• W przypadku braku zgody współwłaścicieli, każdy z nich może zwrócić się do sądu z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu.

Sekcja 52.

• Każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności, chyba że byłoby to sprzeczne z przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego.

• przez podział fizyczny rzeczy,

• przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych,

• przez sprzedaż rzeczy i podział uzyskanej sumy.

Rozdział 5: Zastaw i hipoteka

Sekcja 53.

• Zastaw jest ograniczonym prawem rzeczowym ustanawianym na rzeczy ruchomej w celu zabezpieczenia wierzytelności.

• Wierzyciel zastawny może dochodzić zaspokojenia z rzeczy objętej zastawem bez względu na to, czyją stała się własnością, o ile dłużnik nie zaspokoi wierzytelności w terminie.

• Do ustanowienia zastawu wymagana jest umowa oraz wydanie rzeczy wierzycielowi, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Sekcja 54.

• Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym obciążającym nieruchomość w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności.

• Hipoteka powstaje na podstawie wpisu do publicznego rejestru oraz zawartej umowy lub orzeczenia sądu.

• W przypadku niewykonania zobowiązania, wierzyciel hipoteczny ma prawo dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na zmianę jej właściciela.

Sekcja 55.

• całkowitego zaspokojenia zabezpieczonej wierzytelności,

• zrzeczenia się prawa przez wierzyciela,

• zniszczenia lub utraty rzeczy, na której ustanowiono zabezpieczenie – o ile nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze.

• Wpis o hipotece w rejestrze powinien zostać wykreślony niezwłocznie po jej wygaśnięciu.

TYTUŁ V — Zobowiązania i umowy

Rozdział 1: Przepisy ogólne o zobowiązaniach

Sekcja 56.

• Zobowiązanie to stosunek prawny, w którym wierzyciel ma prawo żądać określonego świadczenia od dłużnika, a dłużnik obowiązany jest to świadczenie spełnić.

• Świadczenie może polegać na działaniu, zaniechaniu, znoszeniu lub przeniesieniu prawa.

Sekcja 57.

• umowy,

• czynu niedozwolonego (deliktu),

• bezpodstawnego wzbogacenia,

• orzeczenia sądu,

• innych zdarzeń przewidzianych przez prawo.

Sekcja 58.

• Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią, w terminie, miejscu i sposób określony w umowie lub przepisach prawa.

• Świadczenie powinno być spełnione należycie, z uwzględnieniem staranności wynikającej z charakteru zobowiązania.

Sekcja 59.

• Dłużnik popada w zwłokę, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, mimo że termin był możliwy do wykonania i nie wystąpiły przeszkody niezależne od jego woli.

• Zwłoka powoduje powstanie odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez opóźnienie w wykonaniu zobowiązania.

Rozdział 2: Rodzaje umów

Sekcja 60.

• Umowa sprzedaży polega na zobowiązaniu sprzedającego do przeniesienia własności rzeczy i wydania jej kupującemu oraz zobowiązaniu kupującego do zapłaty określonej ceny.

• Umowa może dotyczyć rzeczy ruchomych, nieruchomości, praw majątkowych lub świadczenia usług, o ile strony tak postanowią.

Sekcja 61.

• Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić umówiony czynsz.

• Najem nieruchomości trwający dłużej niż jeden miesiąc powinien być zawarty na piśmie.

Sekcja 62.

• Umowa zlecenia polega na zobowiązaniu się zleceniobiorcy do wykonania oznaczonej czynności dla zleceniodawcy.

• Umowa ta może być odpłatna lub nieodpłatna, zgodnie z ustaleniami stron.

Sekcja 63.

• Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

• Dziełem może być zarówno rzecz materialna, jak i rezultat niematerialny.

Sekcja 64.

• Strony mogą zawierać także inne umowy nazwane przewidziane przepisami prawa, jak np. umowa darowizny, użyczenia, przewozu czy przechowania.

• Możliwe jest również zawieranie umów nienazwanych, pod warunkiem że nie są one sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego.

Rozdział 3: Odpowiedzialność za niewykonanie umowy

Sekcja 65.

• Strona, która nie wykonuje swojego zobowiązania lub wykonuje je nienależycie, ponosi odpowiedzialność za wynikłą z tego szkodę, chyba że wykaże, iż było to skutkiem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

• W razie zwłoki wierzyciel może wyznaczyć dłużnikowi odpowiedni termin do wykonania umowy pod rygorem odstąpienia od niej po jego bezskutecznym upływie.

Sekcja 66.

• Naprawienie szkody obejmuje stratę, którą poniósł wierzyciel, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby zobowiązanie zostało należycie wykonane.

• Jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub przez rażące niedbalstwo, obowiązek naprawienia obejmuje pełen zakres strat.

Sekcja 67.

• Strony mogą w umowie ograniczyć lub wyłączyć odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania, z wyjątkiem sytuacji, gdy szkoda została wyrządzona umyślnie.

• Postanowienia wyłączające odpowiedzialność za szkody na osobie są nieważne.

Rozdział 4: Odstąpienie od umowy i unieważnienie

Sekcja 68.

• Strona może odstąpić od umowy, jeżeli druga strona rażąco narusza jej postanowienia, w szczególności poprzez opóźnienie lub niewykonanie głównego świadczenia.

• Odstąpienie wymaga zachowania formy pisemnej oraz jednoznacznego wskazania podstawy prawnej i faktycznej.

Sekcja 69.

• W przypadku skutecznego odstąpienia od umowy, strony są zobowiązane do wzajemnego zwrotu świadczeń.

• Jeżeli zwrot świadczenia jest niemożliwy, strona zobowiązana jest do zwrotu jego równowartości pieniężnej według stanu z dnia wykonania świadczenia.

Sekcja 70.

• Umowa jest nieważna, jeżeli została zawarta z naruszeniem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, zawiera sprzeczność wewnętrzną lub brak w niej niezbędnych elementów.

• Umowa zawarta pod wpływem groźby, podstępu lub w warunkach naruszających wolę strony może zostać unieważniona przez sąd na wniosek zainteresowanej strony.

Rozdział 5: Szkody i odszkodowania

Sekcja 71.

• Przez szkodę rozumie się każdy uszczerbek majątkowy lub niemajątkowy poniesiony przez osobę fizyczną lub prawną, wynikający z działania lub zaniechania innej osoby.

• Szkoda może mieć charakter rzeczywisty lub potencjalny.

Sekcja 72.

• Osoba odpowiedzialna za szkodę zobowiązana jest do jej naprawienia poprzez zapłatę odszkodowania lub przywrócenie stanu poprzedniego, jeżeli jest to możliwe i uzasadnione.

• Wysokość odszkodowania powinna odpowiadać wysokości poniesionej szkody, z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i winy sprawcy.

Sekcja 73.

• Odpowiedzialność za szkodę zachodzi tylko wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem sprawcy a powstałą szkodą.

• Brak związku przyczynowego wyłącza obowiązek odszkodowawczy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Sekcja 74.

• W przypadku naruszenia dóbr osobistych lub wyrządzenia cierpień fizycznych bądź psychicznych, poszkodowanemu przysługuje odpowiednie zadośćuczynienie pieniężne.

• Wysokość zadośćuczynienia ustalana jest indywidualnie z uwzględnieniem charakteru naruszenia i skutków dla poszkodowanego.

Sekcja 75.

• Sąd może zmniejszyć wysokość odszkodowania, jeśli uzna, że pełna rekompensata byłaby rażąco niesprawiedliwa względem sprawcy, w szczególności w przypadku braku winy umyślnej lub trudnej sytuacji życiowej.

• Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, odszkodowanie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

TYTUŁ VI — Prawo pracy

Rozdział 1: Umowa o pracę i obowiązki stron

Sekcja 76.

• rodzaj pracy,

• miejsce jej wykonywania,

• wynagrodzenie,

• wymiar czasu pracy,

• datę rozpoczęcia pracy.

• Umowa powinna być zawarta na piśmie. W przypadku jej zawarcia ustnie, pracodawca jest zobowiązany potwierdzić warunki na piśmie nie później niż w dniu rozpoczęcia pracy.

Sekcja 77.

• sumiennego i starannego wykonywania pracy,

• przestrzegania czasu pracy ustalonego przez pracodawcę,

• stosowania się do poleceń przełożonych, o ile nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową,

• dbania o dobro zakładu pracy, w tym o mienie powierzone.

Sekcja 78.

• zatrudniania pracownika zgodnie z warunkami umowy,

• terminowego wypłacania wynagrodzenia,

• zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy,

• przeciwdziałania dyskryminacji i mobbingowi w miejscu pracy.

Sekcja 79.

• na czas nieokreślony,

• na czas określony,

• na okres próbny.

• Umowa na czas próbny nie może przekraczać trzech tygodni.

Sekcja 80.

• W przypadku, gdy charakter pracy nie spełnia kryteriów stosunku pracy, dopuszcza się zawarcie umowy cywilnoprawnej, w szczególności umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

• Nadużywanie umów cywilnoprawnych w celu obejścia przepisów prawa pracy jest zabronione.

Rozdział 2: Czas pracy i wynagrodzenie

Sekcja 81.

• Czas pracy nie może przekraczać 70 godzin tygodniowo.

• Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna wyłącznie w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy i nie może przekraczać 24 godzin tygodniowo.

• Pracownikowi przysługuje co najmniej 10 godzin nieprzerwanego odpoczynku w ciągu doby oraz co najmniej 30 godzin nieprzerwanego odpoczynku w tygodniu.

Sekcja 82.

• Pracownikowi przysługuje co najmniej jedna przerwa trwająca 30 minut w czasie pracy trwającej dłużej niż 6 godzin dziennie.

• Każdy pracownik ma prawo do jednego dnia wolnego w tygodniu, przypadającego zasadniczo w niedzielę.

• Dni ustawowo wolne od pracy określają odrębne przepisy prawa federalnego lub stanowego.

Sekcja 83.

• Pracownik ma prawo do wynagrodzenia odpowiadającego rodzajowi i ilości wykonanej pracy oraz kwalifikacjom wymaganym do jej wykonania.

• Wynagrodzenie nie może być niższe niż ustalona przepisami obowiązująca minimalna stawka godzinowa lub miesięczna.

• Wynagrodzenie powinno być wypłacane w terminach określonych w umowie, nie rzadziej jednak niż raz w miesiącu.

Sekcja 84.

• Pracownikowi przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, pracę w porze nocnej oraz pracę w dni ustawowo wolne od pracy.

• Pracodawca może przyznać premie uznaniowe lub nagrody według wewnętrznych regulaminów lub umowy.

Rozdział 3: Rozwiązanie stosunku pracy

Sekcja 85.

• Umowa o pracę może zostać rozwiązana w każdym czasie za zgodą obu stron stosunku pracy.

• Porozumienie powinno zostać zawarte w formie pisemnej, chyba że szczególne okoliczności uzasadniają inną formę.

Sekcja 86.

• Pracownik może rozwiązać umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia określonego w umowie lub przepisach prawa.

• W uzasadnionych przypadkach pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, zwłaszcza gdy pracodawca narusza podstawowe obowiązki wobec pracownika.

Sekcja 87.

• Pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę, podając uzasadnioną przyczynę i zachowując okres wypowiedzenia.

• Zwolnienie dyscyplinarne może nastąpić bez zachowania okresu wypowiedzenia w przypadku ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracownika.

Sekcja 88.

• 1 dzień — przy zatrudnieniu krótszym niż 2 tygodnie,

• 5 dni — przy zatrudnieniu od 2 do 4 tygodni,

• 1 tydzień — przy zatrudnieniu powyżej 4 tygodni.

• Dłuższe okresy wypowiedzenia mogą być przewidziane w umowie lub regulaminie pracy.

Sekcja 89.

• Pracownik zachowuje pełnię praw pracowniczych w okresie wypowiedzenia.

• Pracodawca nie może zmienić warunków pracy ani obniżyć wynagrodzenia w tym okresie bez zgody pracownika.

Rozdział 4: Spory pracownicze

Sekcja 90.

• W przypadku sporu między pracownikiem a pracodawcą strony powinny w pierwszej kolejności dążyć do polubownego rozwiązania sporu, w tym za pośrednictwem mediacji.

• Ugoda zawarta między stronami ma moc prawną, jeśli nie narusza przepisów prawa pracy i została zawarta dobrowolnie.

Sekcja 91.

• Pracownik ma prawo złożyć pisemną skargę do sądu właściwego w sprawach pracowniczych, jeżeli uzna, że jego prawa zostały naruszone.

• dane stron,

• opis stanu faktycznego i zarzutów,

• żądanie rozstrzygnięcia.

Sekcja 92.

• Pracownik zgłaszający naruszenia prawa przez pracodawcę nie może być z tego tytułu ukarany, zwolniony ani dyskryminowany.

• Ochrona obowiązuje niezależnie od wyniku postępowania, o ile zgłoszenie zostało dokonane w dobrej wierze.

Sekcja 93.

• Spory wynikające ze stosunku pracy rozpatruje County Court, właściwy według miejsca wykonywania pracy lub siedziby pracodawcy.

TYTUŁ VII — Spadki i dziedziczenie

Rozdział 1: Dziedziczenie ustawowe

Sekcja 94.

• Jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu, spadek podlega dziedziczeniu ustawowemu zgodnie z przepisami niniejszego tytułu.

• Dziedziczenie ustawowe następuje według kolejności określonej w przepisach, a krąg spadkobierców obejmuje osoby spokrewnione i pozostające w relacji prawnej zmarłego.

Sekcja 95.

• małżonek lub partner zarejestrowany,

• dzieci biologiczne i przysposobione.

• W braku zstępnych, dziedziczą rodzice, rodzeństwo i dalsi krewni według stopnia pokrewieństwa.

• W razie braku jakichkolwiek spadkobierców, majątek przechodzi na własność stanu San Andreas.

Sekcja 96.

• Jeżeli spadkobierców jest kilku, spadek przypada im w częściach równych, o ile niniejszy kodeks nie stanowi inaczej.

• Małżonek lub partner zarejestrowany dziedziczy co najmniej połowę spadku, niezależnie od liczby pozostałych spadkobierców.

Sekcja 97.

• dopuścił się ciężkiego przestępstwa wobec spadkodawcy,

• uporczywie uchylał się od obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy.

• Wyłączenie następuje na mocy orzeczenia sądu.

Rozdział 2: Testament i dziedziczenie testamentowe

Sekcja 98.

• Testament to jednostronne oświadczenie woli spadkodawcy, w którym rozporządza on swoim majątkiem na wypadek śmierci.

• w formie pisemnej z własnoręcznym podpisem,

• w formie notarialnej,

• w szczególnych przypadkach — ustnie w obecności co najmniej dwóch świadków.

Sekcja 99.

• Testament może sporządzić każda osoba pełnoletnia posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.

• Osoby ubezwłasnowolnione całkowicie lub częściowo nie mogą sporządzać testamentu.

Sekcja 100.

• Spadkodawca może w każdej chwili zmienić lub odwołać testament.

• Testament traci ważność, jeżeli zostanie sporządzony nowy testament lub gdy zostanie zniszczony z zamiarem jego unieważnienia.

Sekcja 101.

• został sporządzony pod wpływem groźby, przymusu lub błędu,

• został sporządzony przez osobę bez zdolności do stworzenia testamentu,

• nie spełnia wymogów formy przewidzianych prawem.

• Nieważność może być stwierdzona wyłącznie przez sąd.

Sekcja 102.

• Spadkodawca może w testamencie wyznaczyć wykonawcę testamentu w celu zarządzania spadkiem i realizacji jego postanowień.

• Wykonawca działa pod nadzorem sądu i może być przez niego odwołany w przypadku rażącego naruszenia obowiązków.

Rozdział 3: Odrzucenie spadku

Sekcja 103.

• Spadkobierca ma prawo do odrzucenia spadku w terminie 14 dni od momentu uzyskania wiedzy o tytule powołania do spadku.

• Odrzucenie spadku następuje przez złożenie stosownego oświadczenia przed sądem lub notariuszem.

Sekcja 104.

• Odrzucenie spadku powoduje, że dana osoba jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku.

• W przypadku odrzucenia spadku przez jednego spadkobiercę, jego udział przypada kolejnym spadkobiercom zgodnie z przepisami o dziedziczeniu.

Sekcja 105.

• Odrzucenie spadku w imieniu osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej wymaga uprzedniej zgody sądu.

• Brak zgody sądu skutkuje nieważnością oświadczenia o odrzuceniu.

Rozdział 4: Podział spadku

Sekcja 106.

• na mocy zgodnego porozumienia wszystkich spadkobierców,

• na mocy orzeczenia sądu.

• Spadkobiercy mogą ustalić wartość majątku spadkowego oraz podzielić go według własnych ustaleń, o ile nie narusza to prawa i zasad współwłasności.

Sekcja 107.

• fizycznie — przez przydzielenie konkretnych przedmiotów,

• przez spłatę — jeden spadkobierca otrzymuje większą część majątku w zamian za spłatę pozostałych.

• W przypadku nieruchomości podlegającej wspólnemu użytkowi, sąd może orzec o ustanowieniu współwłasności lub nakazać jej sprzedaż.

Sekcja 108.

• wszelkie długi spadkowe,

• zwrot nakładów poczynionych przez spadkobierców na majątek spadkowy,

• rozliczenie darowizn poczynionych przez spadkodawcę za życia na rzecz spadkobierców.

• Każdy ze spadkobierców ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe proporcjonalnie do swojego udziału w spadku.

TYTUŁ VIII — Odpowiedzialność cywilna i ochrona dóbr osobistych

Rozdział 1: Odpowiedzialność deliktowa

Sekcja 109.

• Kto ze swojej winy wyrządza drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

• działania bezprawnego,

• zawinionego zachowania sprawcy,

• zaistnienia szkody,

• związku przyczynowego między działaniem a szkodą.

Sekcja 110.

• majątkowy,

• niemajątkowy.

• W przypadku szkody niemajątkowej, poszkodowanemu przysługuje prawo do zadośćuczynienia.

Sekcja 111.

• Osoba powierzająca innemu wykonanie czynności ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez tę osobę przy jej wykonywaniu, chyba że wykaże brak winy w wyborze.

• Właściciel rzeczy lub zwierzęcia odpowiada za szkodę wyrządzoną w związku z jej użyciem lub zachowaniem, jeżeli nie zachował należytej staranności.

Rozdział 2: Ochrona dóbr osobistych

Sekcja 112.

• życie i zdrowie,

• wolność,

• cześć i dobre imię,

• wizerunek,

• prywatność,

• nietykalność cielesną,

• swobodę sumienia i wyznania,

• tożsamość osobistą i społeczną.

Sekcja 113.

• zaniechania naruszeń,

• usunięcia skutków naruszenia,

• złożenia przeprosin lub oświadczenia,

• zapłaty odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego.

• Jeżeli naruszenie wiąże się ze szkodą majątkową, poszkodowany może dochodzić również odszkodowania.

Sekcja 114.

• Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do osób prawnych i organizacji, w zakresie ich renomy, dobrego imienia, niezależności i innych przysługujących im dóbr.

Rozdział 3: Zadośćuczynienie i odszkodowanie

Sekcja 115.

• Osoba, której dobro osobiste zostało naruszone, może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, niezależnie od innych środków ochrony.

• Wysokość zadośćuczynienia ustala się w zależności od rodzaju naruszonego dobra, rozmiaru krzywdy oraz okoliczności sprawy.

Sekcja 116.

• Kto wyrządza drugiemu człowiekowi szkodę majątkową ze swojej winy, obowiązany jest do jej naprawienia.

• przez przywrócenie stanu poprzedniego,

• przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

Sekcja 117.

• Odpowiedzialność za krzywdę niemajątkową (cierpienie fizyczne lub psychiczne) nie wyłącza prawa do ubiegania się o zadośćuczynienie pieniężne.

• Sąd przyznaje odpowiednią kwotę zadośćuczynienia, uwzględniając indywidualne okoliczności sprawy.

Sekcja 118.

• Jeżeli szkoda została wyrządzona przez kilka osób wspólnie, ponoszą one solidarną odpowiedzialność wobec poszkodowanego.

• Osoba, która naprawiła całą szkodę, może żądać od pozostałych współodpowiedzialnych zwrotu odpowiedniej części w ramach regresu.

Sekcja 119.

• Osoba sprawująca pieczę nad inną osobą, w szczególności rodzic, opiekun prawny lub pracodawca, ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez tę osobę, jeśli zawiniła w nadzorze lub organizacji.

• W razie szkody wyrządzonej przez osobę małoletnią lub niezdolną do samodzielnego działania, odpowiedzialność ponosi jej przedstawiciel ustawowy lub opiekun.

TYTUŁ IX — Postępowanie cywilne

Rozdział 1: Zasady ogólne postępowania

Sekcja 120.

• Postępowanie cywilne ma na celu zapewnienie ochrony praw majątkowych i niemajątkowych stron, rozstrzyganie sporów cywilnoprawnych oraz wykonywanie orzeczeń sądowych.

• Sąd rozpoznaje sprawy cywilne na podstawie przepisów prawa oraz zasad słuszności i sprawiedliwości społecznej.

Sekcja 121.

• Strony postępowania cywilnego mają równe prawa i obowiązki procesowe.

• Sąd czuwa nad zachowaniem równowagi proceduralnej, w szczególności w przypadkach, gdy jedna ze stron jest w wyraźnie słabszej pozycji procesowej.

Sekcja 122.

• Ciężar przedstawiania dowodów i twierdzeń spoczywa na stronach postępowania.

• Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego z urzędu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Sekcja 123.

• Postępowanie cywilne jest jawne, chyba że zachodzi konieczność jego utajnienia ze względu na dobro stron, porządek publiczny lub interes wymiaru sprawiedliwości.

• O wyłączeniu jawności orzeka sąd lub na wniosek strony.

Sekcja 124.

• Postępowanie cywilne prowadzi się tak, aby rozstrzygnięcie zapadło bez zbędnej zwłoki, przy możliwie najmniejszych kosztach.

• Sąd przeciwdziała celowemu przedłużaniu postępowania przez strony.

Rozdział 2: Pozew, odpowiedź, rozprawa

Sekcja 125.

• Pozew jest podstawowym środkiem inicjującym postępowanie cywilne. W pozwie powód powinien określić swoje żądanie oraz wskazać fakty i dowody na poparcie swoich roszczeń.

• Pozew składany jest do sądu właściwego według przepisów prawa, a jego treść powinna być zgodna z wymaganiami określonymi w przepisach procesowych.

• dane stron postępowania,

• wskazanie sądu, do którego jest skierowany,

• wskazanie przedmiotu sporu i żądania,

• okoliczności faktyczne, na których opiera się roszczenie,

• dowody na potwierdzenie przedstawionych faktów.

Sekcja 126.

• przyznać się do roszczenia,

• zaprzeczyć roszczeniu,

• podnieść zarzuty procesowe.

• dane stron,

• odniesienie do twierdzeń powoda,

• dowody na poparcie stanowiska pozwanego.

• Jeżeli pozwany nie złoży odpowiedzi na pozew, sąd może rozpoznać sprawę na podstawie dostępnych dowodów i bez udziału pozwanego, chyba że stawił się on na rozprawie.

Sekcja 127.

• dane dotyczące źródła dochodów strony pozwanej,

• dokumenty potwierdzające możliwość uiszczenia roszczenia.

Sekcja 128.

• Sąd wyznacza termin rozprawy po złożeniu pozwu, a strona pozwana otrzymuje odpowiedni czas na przygotowanie odpowiedzi.

• W przypadku niestawienia się stron na rozprawie sąd podejmuje decyzje na podstawie dostępnych materiałów.

• Sąd wyznacza terminy rozprawy w sposób zapewniający stronom odpowiedni czas na zapoznanie się z materiałami sprawy i przygotowanie się do obrony.

Sekcja 129.

• Sąd wyznacza termin rozprawy niezwłocznie po złożeniu pozwu, po czym doręcza wezwanie do stawienia się na rozprawę.

• Jeżeli strony nie stawią się na rozprawie, sąd może rozpoznać sprawę bez ich obecności, o ile nie stwierdzi potrzeby kontynuowania postępowania.

• Strony mają prawo do odwołania się od wyznaczenia terminu rozprawy w przypadku niemożności stawienia się z uzasadnionych powodów.

Sekcja 130.

• Strony mają prawo zgłosić dowody na rozprawie, które nie zostały przedstawione wcześniej.

• Dowody zgłoszone po wyznaczeniu terminu rozprawy mogą zostać przyjęte przez sąd tylko w wyjątkowych przypadkach.

Sekcja 131.

• Sąd, biorąc pod uwagę charakter sprawy, może wybrać odpowiedni tryb postępowania.

• Tryb postępowania jest zależny od wagi sprawy i złożoności materiału dowodowego.

Sekcja 132.

• Jeżeli strona nie może stawić się na rozprawie w wyznaczonym terminie, powinna niezwłocznie powiadomić sąd, podając uzasadniony powód nieobecności.

• Sąd może w takim przypadku wyznaczyć nowy termin rozprawy lub podjąć inne decyzje procesowe.

Sekcja 133.

• Strony mogą być reprezentowane przez pełnomocników procesowych, którzy działają na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w formie pisemnej.

• Pełnomocnicy mają prawo do składania wniosków, zgłaszania dowodów i uczestniczenia w rozprawie w imieniu swoich mocodawców.

Rozdział 3: Środki dowodowe

Sekcja 134.

• Dowody stanowią kluczowy element w postępowaniu cywilnym i mają na celu udowodnienie prawdziwości twierdzeń stron.

• Strony mają obowiązek przedstawić dowody, które uznają za niezbędne do poparcia swoich twierdzeń.

• Dowody muszą być zgodne z prawem, a ich zbieranie oraz przedstawianie nie może naruszać dóbr osobistych i praw stron.

Sekcja 135.

• Świadkowie: osoby, które posiadają wiedzę na temat okoliczności sprawy i są w stanie je potwierdzić.

• Dokumenty: pisemne dowody, które potwierdzają określone zdarzenia lub sytuacje.

• Ekspertyzy: dowody powołane przez biegłych w celu wyjaśnienia kwestii specjalistycznych.

• Wizje lokalne: dowody polegające na obejrzeniu miejsc lub przedmiotów związanych ze sprawą.

Sekcja 136.

• Dowody w postępowaniu cywilnym są przeprowadzane w trakcie rozprawy, z zachowaniem zasad jawności i równości stron.

• Sąd ma prawo do odrzucenia dowodów, które uzna za nieistotne lub niewłaściwe, jak również dowodów, które zostały uzyskane w sposób niezgodny z prawem.

• Sąd może, w miarę potrzeb, dopuścić dowody dodatkowe po wyznaczeniu terminu rozprawy.

Sekcja 137.

• Świadek powinien być przesłuchany przez sąd w celu potwierdzenia swoich twierdzeń.

• Strony mają prawo zadawania pytań świadkom, jednak pytania nie mogą być skierowane w sposób naruszający godność świadków.

• W przypadku nieobecności świadka, sąd może, na wniosek strony, przesłuchać go w innym terminie lub wyznaczyć wezwanie do stawienia się w sądzie.

Sekcja 138.

• Dokumenty mogą być przedłożone w formie oryginałów, kopii lub wyciągów, pod warunkiem, że kopie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem.

• W przypadku, gdy jeden z dokumentów budzi wątpliwości co do jego autentyczności, sąd może zarządzić jego weryfikację przez odpowiedni organ lub specjalistę.

Sekcja 139.

• W sprawach, które wymagają specjalistycznej wiedzy, sąd może powołać biegłych w celu przeprowadzenia ekspertyzy.

• Biegły przedstawia opinię w formie pisemnej lub słownej podczas rozprawy, a strony mają prawo do zapoznania się z jej treścią oraz zadawania pytań w zakresie jej wyników.

• Ekspertyza stanowi dowód w sprawie, ale nie jest wiążąca dla sądu, który może ją odrzucić lub uznać za niewystarczającą.

Sekcja 140.

• Sąd może zarządzić wizję lokalną, jeżeli uzna, że oględziny miejsc lub przedmiotów mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

• Wizja lokalna odbywa się w obecności stron postępowania oraz pełnomocników, którzy mogą zgłaszać pytania i wnioski dotyczące oględzin.

• Wizja lokalna stanowi uzupełniający dowód w sprawie, a jej wynik nie ma charakteru wiążącego, jednak może być istotnym elementem w procesie dowodowym.

Sekcja 141.

• Sąd ma prawo odrzucić dowody, które uzna za zbędne, nieistotne, nieprzydatne lub uzyskane w sposób niezgodny z prawem.

• Odrzucenie dowodów następuje na postanowienie sądu, które jest uzasadnione w kontekście procesowym.

Rozdział 4: Wyrok i jego wykonanie

Sekcja 142.

• Wyrok jest końcowym orzeczeniem sądu, które rozstrzyga sprawę cywilną na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego.

• Wyrok powinien być wydany w terminie przewidzianym przez przepisy prawa, a stronom należy dostarczyć pisemne uzasadnienie wyroku.

• Wyrok staje się prawomocny po upływie terminu do wniesienia apelacji, chyba że sąd na wniosek strony uzna go za natychmiastowo wykonalny.

Sekcja 143.

• Wyrok zasądzający: nakłada na pozwanego obowiązek zapłaty kwoty pieniężnej, wydania rzeczy lub wykonania innego obowiązku.

• Wyrok oddalający powództwo: odrzuca żądanie powoda w całości lub w części.

• Wyrok o zwrocie kosztów postępowania: orzeka o zwrocie kosztów poniesionych przez strony, na rzecz strony, która wygrała sprawę.

Sekcja 144.

• Wyrok powinien zawierać uzasadnienie, które wskazuje podstawy prawne oraz faktyczne, na których sąd oparł swoje orzeczenie.

• Uzasadnienie wyroku powinno być napisane w sposób jasny i zrozumiały dla stron, z uwzględnieniem wszystkich ważnych okoliczności sprawy.

• Uzasadnienie wyroku powinno zawierać odniesienie do dowodów, które zostały uznane przez sąd za istotne i miały wpływ na decyzję.

Sekcja 145.

• Wyrok staje się wykonalny z chwilą jego uprawomocnienia, o ile przepis prawa nie stanowi inaczej.

• Strona, która uzyskała korzystny wyrok, ma prawo do rozpoczęcia procedury wykonawczej w celu przymusowego wykonania wyroku.

• Wykonanie wyroku może nastąpić poprzez egzekucję sądową, która obejmuje m.in. zajęcie majątku dłużnika, w tym wynagrodzenia za pracę, nieruchomości lub ruchomości.

Sekcja 146.

• W przypadku, gdy dłużnik uniemożliwia wykonanie wyroku, sąd może zastosować środki przymusu, takie jak zajęcie mienia, aresztowanie, czy inne działania przewidziane przez prawo.

• Strona zainteresowana wykonaniem wyroku może zwrócić się do sądu o pomoc w przypadku, gdy wykonanie wyroku napotyka na trudności wynikające z okoliczności niezależnych od niej.

• W przypadku niemożności wykonania wyroku w sposób tradycyjny, możliwe jest zastosowanie alternatywnych środków wykonawczych, takich jak zadośćuczynienie finansowe lub inne formy rekompensaty.

Sekcja 147.

• Strony mają prawo do wniesienia apelacji od wyroku, w terminie wyznaczonym ustawowo.

• Apelacja może dotyczyć zarówno kwestii prawnych, jak i faktycznych, a sąd apelacyjny rozpatruje sprawę w zakresie wskazanym przez apelującego.

• W przypadku, gdy apelacja jest rozpatrywana przez sąd wyższej instancji, sąd może zmienić, uchylić lub utrzymać w mocy wyrok sądu pierwszej instancji.

Sekcja 148.

• W sprawach dotyczących alimentów, wyrok sądu zobowiązujący do płacenia alimentów jest egzekwowany przez odpowiednie służby wykonawcze, jeżeli dłużnik nie wywiązuje się z obowiązku.

• Wykonanie wyroku o alimenty może obejmować potrącenie wynagrodzenia dłużnika, zajęcie jego rachunków bankowych, lub inne formy przymusowego wykonania.

• W przypadku braku wykonania wyroku przez dłużnika, sąd może nałożyć na niego dodatkowe sankcje, takie jak grzywny lub karne odsetki za zaległości w płatnościach.

Sekcja 149.

• Sąd może, na wniosek strony, odroczyć wykonanie wyroku, jeżeli zachodzą ważne przyczyny, które uniemożliwiają natychmiastowe wykonanie.

• W przypadku odroczenia wykonania wyroku, sąd wyznacza nowy termin, w którym wyrok powinien zostać wykonany.

Rozdział 5: Apelacja i inne środki zaskarżenia

Sekcja 150.

• Apelacja jest środkiem zaskarżenia, który pozwala na ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji.

• Apelację można wnieść od wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji, który nie jest prawomocny.

• Apelację wnosi się w terminie określonym przez przepisy prawa, który nie może być krótszy niż 3 dni od daty doręczenia wyroku stronom.

Sekcja 151.

• Błędu w ocenie dowodów – sąd błędnie ocenił dowody przedstawione w sprawie.

• Naruszenia przepisów prawa – sąd naruszył przepisy prawa, które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

• Niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego – sąd źle ustalił fakty, które miały istotne znaczenie dla sprawy.

Sekcja 152.

• Apelację rozpoznaje sąd apelacyjny, który jest wyższy od sądu, który wydał zaskarżony wyrok.

• Skład sądu apelacyjnego może obejmować jednego lub trzech sędziów, w zależności od rodzaju sprawy i jej skomplikowania.

• Sąd apelacyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu, które odbywa się bez udziału stron, chyba że sąd uzna, że konieczne jest przeprowadzenie rozprawy.

Sekcja 153.

• Utrzymać wyrok w mocy – jeśli sąd apelacyjny uzna, że wyrok sądu niższej instancji jest prawidłowy.

• Zmienić wyrok – w przypadku, gdy sąd apelacyjny uzna, że wyrok sądu poprzedniej instancji był nieprawidłowy i konieczna jest zmiana orzeczenia.

• Uchylić wyrok – gdy sąd apelacyjny stwierdzi, że wyrok jest nieważny lub że sąd poprzedniej instancji popełnił poważne błędy, które uniemożliwiają dalsze rozpoznanie sprawy.

Sekcja 154.

• Została wniesiona po terminie.

• Została wniesiona przez osobę, która nie ma interesu prawnego w sprawie.

• Apelacja nie spełnia wymogów formalnych, takich jak brak uzasadnienia lub brak opłaty sądowej.

TYTUŁ X — Przepisy końcowe i przejściowe

Rozdział 1: Przepisy kolizyjne

Sekcja 155.

• Przepisy kolizyjne to przepisy, które służą rozstrzyganiu kwestii sprzeczności pomiędzy przepisami prawa obowiązującymi w różnych systemach prawnych lub w ramach różnych gałęzi prawa.

• Stosowanie przepisów kolizyjnych ma na celu wskazanie, które przepisy mają pierwszeństwo w przypadku konfliktu.

Sekcja 156.

• Zasada pierwszeństwa prawa krajowego – w przypadku, gdy przepisy prawa krajowego kolidują z przepisami prawa międzynarodowego, pierwszeństwo mają przepisy krajowe, o ile nie naruszają one zobowiązań międzynarodowych.

• Zasada lex specialis – w przypadku sprzeczności przepisów ogólnych z przepisami szczególnymi, pierwszeństwo mają przepisy szczególne.

• Zasada lex posterior – w przypadku sprzeczności przepisów wydanych w różnym czasie, stosuje się przepisy późniejsze.

Sekcja 157.

• W odniesieniu do kwestii międzynarodowych, obowiązują zasady wynikające z umów międzynarodowych zawartych przez państwo.

• W przypadku sprzeczności pomiędzy normami krajowymi a międzynarodowymi, pierwszeństwo mają normy międzynarodowe, chyba że umowa międzynarodowa stanowi inaczej.

Rozdział 2: Przejście ze stanu nieuregulowanego

Sekcja 158.

• Jeżeli nowe przepisy wchodzą w życie w obszarze dotąd nieuregulowanym, stosuje się odpowiednie przepisy przejściowe, które regulują sposób zastosowania nowych norm w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego.

• W szczególności, jeżeli nowe przepisy dotyczą działalności lub czynności, które wcześniej były nieregulowane, przepisy te stosuje się od momentu ich wejścia w życie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Sekcja 159.

• Podmioty zobowiązane do dostosowania się do nowych przepisów mają obowiązek niezwłocznego dostosowania swojej działalności do nowych norm prawnych.

• Działania podejmowane w trakcie okresu przejściowego nie mogą naruszać przepisów nowych, o ile nie przewidziano inaczej.

Rozdział 3: Wejście w życie i uchylenie przepisów sprzecznych

Sekcja 160.

• Przepisy niniejszego kodeksu wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba że w przepisach przejściowych wskazano inny termin.

• W przypadku przepisów, które wchodzą w życie później, podaje się dokładną datę ich obowiązywania.

Sekcja 161.

• Wszelkie przepisy, które są sprzeczne z postanowieniami niniejszego kodeksu, tracą moc obowiązującą z dniem wejścia w życie tego kodeksu, chyba że w przepisach szczególnych przewidziano inaczej.

• W przypadku sprzeczności z przepisami wcześniejszymi, nowy kodeks uchyla przepisy, które są niezgodne z jego postanowieniami.

Sekcja 162.

• Przepisy przejściowe mają na celu zapewnienie płynności w stosowaniu nowych norm prawnych w odniesieniu do sytuacji istniejących w dniu wejścia w życie kodeksu.

• W sytuacjach nieuregulowanych przez przepisy przejściowe, stosuje się odpowiednie przepisy ogólne dotyczące wprowadzenia nowych norm prawnych.

Cały dokument został sporządzony przez osobę z nickiem na discordzie BrokenRix. Zabrania sie kopiowania i wykorzystywania niniejszego dokumentu bez uprzedniego poinformowania i zgody właściciela.

Spis treści